Raynaud hastalığı genellikle kadınlarda görülen bir dolaşım sistemi rahatsızlığıdır. Soğuk hava ve stres tarafından tetiklenen bu hastalık çoğu zaman ellerde kendini belli eder. Buna ek olarak bazen kulaklarda da görülebilmektedir. İlgili bölgede bulunan damarlar daraldığı için renk değişimi söz konusu olmaktadır. Ellerde gerçekleşen beyazlaşma, grileşme ve morarma bu hastalığın birinci dereceden belirtileri olarak kabul edilebilir. Raynaud fenomeni ileri boyutlara vardığı vakit doku ölümüne neden olabilir. Bu durumun sonu da kangrene kadar gidebilir. Hastalığın belirtileri şu şekildedir:

• Ellerde üşüme, morarma ve karıncalanma
• Renk kaybı ve sonrasında mavileşme
• Damar kasılması bittikten sonra ilgili bölgenin kızarması
• Eklem ağrıları
• Ağız kuruluğu
• Yutkunmada zorlanma

Raynaud Hastalığı Neden Olur?

Raynaud hastalığının nedenleri şöyle sıralanabilir:

• Ellerin fazla derecede soğuğa maruz kalması
• Olumlu yönde seyretmeyen duygu durumu
• Bağ dokusu hastalıkları
• Kan damarı iltihapları
• Hipertansiyon
• Buerger rahatsızlığı
• Atardamar travmaları
• Çeşitli ilaçlar
• Beyin, sinir ve kan hastalıklarının bir kısmı
• Tümör oluşumu
• Böbrek yetmezliği

Hastalığın tetikleyicileri bu şekilde sıralanabilir. Bu hastalığı taşıyan kişilerde el uyuşması ve elde his kaybı olabilir. Sonraki süreçlerde ise ellerde ve özellikle parmaklarda renk değişimleri gözlemlenir. Bazı kişilerin eli beyazlaşırken kimisi kül rengine dönebilir. Kimisinin eli kızarırken başka kişilerinki morarabilir.

Birincil Raynaud Hastalığı Nedir?

Birincil Raynaud fenomeni bu hastalığın her iki elde de kendini belli eden versiyonu olarak kabul edilebilir. Kişiler şayet en az iki sene boyunca bu hastalığın belirtilerini gösteriyorlarsa gerçekten bu hastalıktan muzdarip sayılırlar. Ellerdeki renk değişimi çoğu zaman kalıcı değildir. Damarlar kasılınca bir süre eller beyazlaşır, sonra mavileşir ve en nihayetinde kızarır. Ellerin kızarması damarların yeniden açıldığı manasına gelir. Bunların her biri Raynaud atağı olarak kabul edilebilir ve bu atakları iki sene boyunca geçirince birincil Raynaud hastalığının teşhisi konulabilir. Bazı kişiler baş ve göğüs ağrısı da deneyimleyebilirler.

İkincil Raynaud Hastalığı Nedir?

Sekonder Raynaud hastalığı bu hastalığın çeşitli çevresel nedenlerden dolayı oluşan versiyonuna verilen isimdir. Bu kişiler aşağıdaki sebeplerden dolayı ellerinde renk değişimi yaşayabilirler:

• Skleroderma
• SLE
• Romatoid artrit
• Buerger hastalığı
• Mesleki hastalıklar

Çeşitli nedenlerden dolayı ellerini kimyasal maddelere maruz bırakan kişiler Raynaud hastalığına yakalanabilir. Hastaların öyküleri bu hastalık söz konusu olduğunda büyük bir önem kazanır. Fabrika ve atölyelerde çalışan ve elleri titreşime maruz kalan kişiler Raynaud hastalığına yakalanma riskiyle karşı karşıyadırlar.

Skleroderma Nedir?

Skleroderma sert deri manasına gelen bir kelimedir ve derinin sertleşmesi durumunu ifade eden bir hastalığı tanımlamak için kullanılır. Böylesi bir hastalığa sahip kişilerin derileri parlaklaşır ve sertleşir. Epey nadir görülen bir hastalık olarak kabul edilir. Görülme sıklığı 100 binde 3’tür. Hastalık iltihap nedeniyle oluşmaktadır lakin iltihaba neyin neden olduğu henüz keşfedilememiştir. Hastalık genetik olarak aktarılan ve bulaşıcı bir hastalık değildir.

SLE Nedir?

Sistemik lupus eritematozus genellikle SLE olarak adlandırılan ve merkezi sinir sistemini direkt olarak etkileyen bir hastalıktır. Bağışıklık sistemi yabancı madde ile vücudun kendi hücreleri arasındaki ayrımı yapamaz. Beden buna tepki verir kişilerin yaşam kalitesi aslında bu tepkiden dolayı düşer. Hastalık nedeniyle çeşitli dokularda oluşan iltihaplanma mutlaka bir tedavi gerektirmektedir. Hastalığın kalıtsal olduğuna dair çeşitli bulgular söz konusudur. Kaynak hem anne hem de baba olabilir. Önlenebilir bir hastalık değildir ancak başkalarına da bulaşmaz. Yorgunluk, sürekli ateş, kilo ve iştah kaybı hastalığın belirtileri arasında yer almaktadır. Bazı durumlarda bu hastalık Raynaud fenomeni ile ilişkilendirilir.

Romatoid Artrit Nedir?

Romatoid artrit eklemlerde gözlemlenen bir çeşit iltihaplanmadır. Eklem hatları bu hastalıkta epey kalınlaşır ve eklemde sıvı artışı gözlemlenir. Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hastalığı taşıyan kişilerin büyük bir kısmı kadınlardır. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerin bu hastalıktan muzdarip olma ihtimali epey yüksektir. Hastalığın enfeksiyonlar tarafından tetiklendiği düşünen pek çok hekim bulunmaktadır. Ellerdeki küçük eklemlerin bu hastalıktan etkilenmesi bazen Raynaud fenomenine davetiye çıkarabilmektedir.

Buerger Hastalığı Nedir?

Buerger hastalığı ayak damarlarının tıkanmasıyla oluşan ve genellikle erkeklerde görülen bir hastalıktır. Sigara tüketiminin hastalık üzerinde direkt olarak etkisinin bulunduğu bilinmektedir. Genç erkeklerde sıklıkla bu hastalık tespit edilir. Bazen kollara da sıçradığı bilinmektedir. Erken tanı epey önemlidir zira hastalık çoğu zaman uzuv kayıplarına neden olmaktadır. Sigara tüketimi erkekler arasında daha yaygın olduğu için bu hastalık erkeklerde daha görülür ancak kadınlar da pek ala bu hastalığa tutulabilirler. Damar tıkanıklığı olan bölgede ağrı görülmesi oldukça sık rastlanan bir belirti olarak kabul edilir ve bu hastalığın Raynaud fenomenini doğrudan doğruya tetiklediği bilinmektedir. Tıkanık olan damarlar kasılan damarlarla benzer sonuçları ortaya koymaktadır. Hastalığa yakalanmış olan kişilerin yapması gereken ilk şey sigarayı temelli olarak bırakmasıdır. Hastalık mutlaka müdahale gerektirir. Yani sigaraya bırakan kişilerin damarları kendiliğinden iyileşmez. Cerrahi işlem sonrasında damar genişletilir.

Hangi İşlerde Çalışan Kişiler Raynaud Hastası Olur?

Raynaud hastalığına neden olan meslekler şu şekilde sıralanabilir

• Tarım ve inşaat işçileri
• Ormancılar
• Döküm işçileri
• Mobilyacılar
• Keresteci ve marangozlar
• Metal işçileri
• Maden işçileri
• Tekstilciler
• Ayakkabı tamircileri
• Kimyagerler

Titreşim oranı yüksek makinelerde sık sık haşır neşir olan kişilerin bu hastalığa yakalanma ihtimali oldukça yüksek olarak kabul edilebilir. Matkaplar, elektrikli testeler, zımpara makineleri, dikiş ve dokuma makineleri ve fabrikalarda kullanılan pek çok makine bu hastalığı tetiklemektedir. Vinil klorür olarak isimlendirilen kimyasal maddenin de bu hastalıkla alakası olduğu bilinmektedir.

Raynaud Hastalığının Riskleri Nelerdir?

Raynaud hastalığının etkileri şu şekildedir:

• Parmaklardaki renk atakları sıklaşır.
• Hastalığa uzun süre müdahale edilmezse kangren söz konusu olmaktadır.
• Hastalığın hayati bir tehlikesi yoktur.
• Hastalık nedeniyle parmakların kesilmesi söz konusu değildir.

Çoğu kişi bu hastalığa yakalandığı vakit bunu kısa sürede fark eder. Hekimler tarafından kontrol altına alınan hastalık hangi uzuvda gerçekleşirse gerçekleşsin herhangi bir kesme işlemi mevzu bahis olmaz. Ancak hastalık göz ardı edilirse işin rengi değişebilir. Çok ileri vakalarda hastalık kangrene neden olacağı için hekimler ele müdahale edebilirler.

Raynaud Hastalığından Kaçınmak İçin Neler Yapılabilir?

Raynaud fenomeninden kaçınmak için şunlar yapılabilir.

• Elleri uzun süre soğukta tutmamak gerekir. Soğuk havalarda eldiven takılmalıdır.
• Sigara kullanımından kaçınılmalıdır. Sigara damarların kasılmasına ve sertleşmesine sebep olur. Raynaud hastalığında en son istenen şey sert damarlardır.
• Kafeinli içecekler belli ölçüde tüketilmelidir.
• Stres ile mücadele etmek gerekir.
• İş yerinde titreşimli aletler kullanılıyorsa koruyucu eldivenler takılabilir.
• Parmaklara arada masaj yapmak işe yarayacaktır. Eldeki kan dolaşımını artıdan egzersizler de yapılabilir.

Raynaud Hastalığı Nasıl Tedavi Edilebilir?

Raynaud hastalığı tedavisi ilaçla, cerrahi yöntemlerle yada çeşitli koruyucu yöntemlerle yapılabilir. Meslek gereği titreşimli cihazlarla haşır neşir olan kişiler mutlaka ellerine özen göstermelidir. Koruyucu önlemler almak çoğu zaman hastalığın iyileşmesine yardımcı olmaktadır. İlaç tedavisi hastalığı temelli olarak ortadan kaldırmaz sadece hastalığın belirtilerini hafifletir. Cerrahi yöntemler çoğu zaman hastalığı sadece hafifletir. Hastalığın ortadan kalkması ise pek sık rastlanan bir durum olarak kabul edilmez. Raynaud fenomeni kolayca önlenebilir ancak hastalığa yakalanan biri çok düşük bir ihtimalle tam sağlığına kavuşur.