Huzursuz bağırsak sendromu, gastrointestinal bir bozukluktur. Temel olarak bağırsakların işlevindeki anomalilerden kaynakladığı bilinmektedir. Çoğunlukla 40 yaş altındaki bireylerde görülme olasılığı fazla olan ve diğer adıyla irritabl bağırsak sendromu olarak da bilinen bu rahatsızlıkta hastalar, kimi zaman durumu daha hafif atlatabilirken kimi durumlarda ise günlük hayatı kısıtlayacak ölçüde rahatsızlık duyabiliyorlar.

Görülme oranı oldukça yüksek olan bu hastalığın kaynağı tam olarak tespit edilemiyor ve bununla beraber de maalesef ki kesin bir tedavisi bulunamıyor. Ancak yapılan testlerin sonuçlarına bakıldığında kişilerde tespit edilebilen bir yapısal kusuru ya da bozukluğa da rastlanamıyor.

Acilen tuvalete gitme isteği ve ishal gibi semptomlara yol açabilen bu rahatsızlık, bireylerin sosyal hayatını kısıtlama riski taşıdığından günlük hayat kalitesini de düşürerek olumsuz etkilemeye sebebiyet veriyor.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Neden Olur?

Henüz huzursuz bağırsak sendromunun oluşum nedeni tam olarak saptanabilmiş değil. Ancak bazı faktörlerin bu sendromun oluşuma kaynaklık ettiği yapılan araştırmalarda ortaya çıkan veriler arasında görülüyor. Bu sebeplerden bazıları ise şu şekilde:

• Enfeksiyon: Enfeksiyondan kaynaklı iki şekilde görüldüğü bilinmektedir. Bunlarda ilki hastanın bağırsak florasındaki bozulmalar sebebiyle bağırsaklarda üreyen bakteri miktarındaki artıştır. Bunun haricinde bir de dışarıdan alınan bakteriler ya da virüslerden sonra görülen ağır ishal sebebiyle meydana gelebildiği görülmüştür.
• İltihap: Bağırsaklarda olması gerekenden fazla bağışıklık sistemi hücresinin birikmesi ile ortaya çıkabilmektedir.
• Mikrofloradaki değişiklikler: Mikroflora, bağırsaktaki yararlı bakterilere verilen addır. Bu bakterilerin sayısının orantısız şekilde birden azalması ile de bağırsak sendromu oluşabilmektedir.
• Sinir sistemi kaynaklı anomaliler: Hali hazırda bireyin sinir siteminde sorun olması halinde bu rahatsızlığın bir de gaz veya dışkıya bağlı olarak beyinde tetiklenmesi beklenenden çok daha büyük sorunlara sebep olabilir. Sinir sistemindeki harabiyet, beyin ve bağırsak dengesini etkili şekilde koordine edemediğinde hastada yoğun ishal gibi şikayetlerin sayısı da doğru orantılı olarak artabilir
• Son olarak bağırsak kanallarında meydana gelen olağan üstü kasılmaların da hastalığa yol açtığı saptanmıştır. Normal koşullarda bağırsakların iç yüzeyi kas katmanları ile kaplı bir dokuya sahiptir. Bu kasların gereğinden fazla kasılması kişiyi ishale sürüklerken tam tersi halde yani kasların olması gerekenden daha az kasılması halinde ise bireyde kabızlık gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir.

Huzursuz Bağırsak Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Huzursuz bağırsak sendromu için gereken teşhisin konulmasında bulguların önemi oldukça fazladır. Hastalığın tanısı için mutlak suretle huzursuz bağırsak sendromu semptomlarının, kişide en az 3 aydır devam ediyor olması beklenir. Bunun yanında bir de görülen bulguların kişilerin yaşam kalitesini büyük ölçüde düşürmesi de aranan bir başka kriterdir.

Sıklıkla hastalar tarafından şikayet edilen belirtiler ise şunlardır:

• Karın ağrısı
• Şişkinlik hissi
• Kabızlık ya da ishal
• Dışkıda görülen mukus
• Yoğun gaz hissi ve ağrıları

Belirtilmelidir ki özellikle ağrılar, dışkılamadan sonra hafifleyen hatta ortadan kalkan bir seyirde ilerlemektedir.

Ek olarak bir de huzursuz bağırsak sendromunun yol açabileceği bazı hastalıklar vardır ki bunların da şu şekilde sayılması doğru olacaktır:

• Depresyon
• Anksiyete
• Uyku bozukluğu
• Fibromiyalji (sebebi tespit edilemeyen vücut ağrıları)
• Yoğun baş ağrısı
• Sık sık idrara çıkma isteği
• Yorgunluk ve halsizlik hissi

Huzursuz Bağırsak Sendromundaki Risk Grupları

Hemen her rahatsızlıkta olduğu gibi, aynı zamanda irritabl bağırsak sendromu olarak da bilinen huzursuz bağırsak sendromunda bazı risk grupları bulunduğu bilinmektedir. Bu grup kapsamına giren kişiler aşağıdaki gibi sayılabilir:

• Pek çok rahatsızlığın aksine çoğunlukla gençlerin risk grubunda olduğu tespit edilmiştir. 50, hatta 40 yaş altındaki bireylerde özellikle 20 ve 30 yaş bandındakilerde görülme olasılığı yaklaşık iki kat daha fazladır.
• Yine aynı şekilde kadınların erkeklere oranla bu rahatsızlığa yakalanma sıklığının daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
• Diğer hastalıkların da büyük bir kısmında olduğu gibi genetik faktörlerin de etkisi vardır. Özellikle ailesindeki bireylerden birine spastik kolon tanısı konmuş olan kişilerin bu hususta daha hassas olmaları gerekmektedir.
• Bahsedildiği üzere sinir sistemi kaynaklı bir rahatsızlığı olanlar da tetikleyici grupta yer almaktadır. Kişide hali hazırda var olan sorunlar, hastalığın semptomları sebebiyle tetiklenerek ileri bir boyuta ulaşmasına yol açabilmektedir.
• Son olarak bir de cinsel ya da duygusal yönden istismara uğramış kişilerin de risk grubunda olduğunu belirtmek gerekir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Tanısı Nasıl Konulur?

Huzursuz bağırsak sendromunun teşhisinin doğru şekilde yapılabilmesi için öncelikle kişide başka rahatsızlıklar bulunup bulunmadığına yönelik detaylı bir araştırmaya girilir. Eğer ki kişide başka bir problem olmadığı tespit edilebilirse sonraki aşamada artık bulgular detaylıca hastadan dinlenecek ve irritabl bağırsak sendromunun ne kadar süredir devam ettiği öğrenilecektir.

Teşhis için bulguların minimum 3 aydır devam ediyor olması şartı aranır ve bununla birlikte semptomlar kişinin yaşam düzeyini ciddi şekilde olumsuz etkilemelidir. Bu koşullar ev dinlenen hasta öyküsünün ardından kişiye herhangi bir ekstra test yapılmaz zira hastalığın teşhisi için bulunan somut bir tetkik yoktur.

Huzursuz Bağırsak Sendromunun Tedavi Süreci

Huzursuz bağırsak sendromunun tedavisinde hedeflenen, hastalıktan kaynaklanan ve kişinin sosyal yaşamının olumsuz şekilde etkilenmesine sebep olan bulguları ortadan kaldırmaktır.

En belirgin semptomların ishal ya da kabızlık olduğu düşünülürse de tedavide beslenme düzeni ve biçimi oldukça önemli bir yere sahiptir. İshal tedavisi için bağırsakta uzun süre kalan tahıl, muz ve diğer bakliyatlar gibi lif değeri yüksek besinler tercih edilmelidir. Kabızlık sorunu yaşayanlara ise daha sulu gıdalar tüketmesi önerilir ve gerekli görüldüğü hallerde de ilaç tedavisi yoluna gidilebilir. Önerildiği şekilde beslenene kişilerde görülen semptomların kısa sürede hafifleyebildiğine pek çok vakada rastlanılmıştır.

Ek olarak ağır yağlı yemekler tüketmemek de önemlidir. Çünkü bu tarz gıdaların sindirimi kolay olmadığından hali hazırda hastada görülen karın ağrılarını daha da arttırma potansiyelleri bulunmaktadır.

Bunlarla beraber bir de ilaç tedavisi yoluna gidilebilir. Bu ilaçlar şunlardır:

• Antispazmodik ilaçlar
• Müshil ilaçları
• Trisiklik antidepresan

Son olarak doktor tarafından gerekli bulunduğu takdirde bazı hastalara psikoterapi de uygulandığı bilinmektedir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Diyeti

Belirtildiği gibi tedavi aşamasında beslenmenin rolü büyüktür. Irritabl bağırsak sendromu diyeti kapsamında hastalara, belirtileri baskılayacak bazı gıdaları tüketmeleri önerilmektedir. Tavsiye edilen diyetler şu şekilde olabilir:

• Tüketilecek öğünlerin sağlıklı şekilde evde hazırlanması
• Probiyotik değeri yüksek olan turşu ve yoğurt gibi gıdalar
• Lifli gıda tüketimi
• Besinlerin kolay sindirimi için yeme hızının düşürülmesi
• Bol sıvı tüketilmesi
• Sindirimi zor olan kuru meyve gibi gıdalardan kaçınılması
• Sorbitolden uzak durulması

Unutulmamalıdır ki en sağlıklı diyet, diyetisyen ya da doktor tarafından kişiye özel şekilde planlanandır. Dolayısıyla semptomları göstermeniz halinde mutlaka bir doktora giderek muayene olmanız ve size önerilen diyetlere uymanız gerekmektedir.

Huzursuz Bağırsak Sendromundaki Tetikleyiciler

Özellikle spastik kolon rahatsızlığı görülenlerde ortaya çıkma riski artan irritabl bağırsak sendromunda bazı unsurların bu iki hastalığı alevlendirebildiğine rastlanmıştır.

Huzursuz bağırsak sendromunu tetikleyen faktörler şu şekilde sıralanabilir:

• Stres: Hemen her hastalığı tetikleme potansiyeli bulunan bir etkendir. Kişilerin daha sakin bir yaşam tarzı benimsemeleri önerilmekte ve gerekirse psikolojik destek almaları sağlanmaktadır.
• Hormonlar
• Besin alerjisine yol açabilen bazı gıdalar