Fetal alkol embriyopatisi hamilelik döneminde alkol tüketen annelerin çocuklarında gözlemlenen bir hastalık olarak kabul edilebilir. Bu hastalığın belirtileri arasında şunlar yer alır:

• Görme ve işitme problemleri
• Bebeğin düşük kilolu olarak doğması
• El ve kollarda koordinasyon sorunları
• Ortalamadan kısa boy
• Sosyal becerilerde sıkıntılar yaşamak
• Zayıf bir karar mekanizması
• Öğrenmede zorluk yaşamak
• Kalp problemleri
• Böbrekte anormallikler
• Kötü ruh hali
• Anne karnında yada doğumdan sonraki gelişimin yavaş olması

Fetal alkol sendromu hamileliğin özellikle ilk üç ayında alkol tüketen kadınların bebeklerinde kendini sık sık gösterir. Bu nedenle hamilelerin alkol tüketilmesi hekimler tarafından mutlaka yasaklanır. Gebeliğin ilk üç ayında annelerin tükettikleri tüm besinlerden fetüs direkt olarak etkilenir. Bu etkinin oranı zamanla azalsa da hamilelik boyunca devam eder. Bebekler yetişkinlerin aksine alkolü sindiremezler. Bu sendromun görülme nedeni de aslında bu sindirim problemidir. Bir bebekte fetal alkol sendromuna dair belirtiler arayan bir hekimin kontrol ettiği ilk detaylar şunlardır:

• Yüz genişliği
• Baş küçüklüğü
• Kulakların şekli
• Burnun şekli
• Göz kapakları

Sendrom kendini çoğu zaman bu detaylardan ele vermektedir.

Fetal Alkol Sendromunun Çeşitleri Nelerdir?

Fetal alkol sendromunun türleri şu şekildedir:

• Tam FAS
• Kısmi FAS
• Alkole bağlı doğum kusurları
• Alkole bağlı nörogelişim bozuklukları

Bu sendrom oldukça ciddi sonuçlar ortaya koyabilecek bir sendrom olarak kabul edilmektedir. Hamile kadınların tükettiği alkol plasenta vasıtasıyla direkt olarak bebeğe geçer. Bebek, anne karnında gelişirken bu alkolden dolayı yeterince oksijen alamayabilir. Bu durum sonucunda FAS gözlemlenebilir. Hamilelerin büyük bir kısmı aslında alkol tüketmemesi gerektiği bilmektedir ancak çoğu FAS vakası hamile olduğunun farkında olmayan kadınların alkol tüketmesiyle ortaya çıkar. Hamileliğin ilk birkaç haftasında tüketilen alkol de bebek üzerinde etkili olacaktır. Bebekler alkolü hiçbir biçimde işleyemediği için hamilelerin alkol tüketmesi yasaktır.

Fetal Alkol Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Fetal alkol sendromunun tedavisi tam anlamıyla mümkün değildir. Bu teşhise sahip bebeklerin içlerinde bulundukları durum çeşitli alışkanların bebeklere kazandırılmasıyla iyileştirilebilir ancak yüzde yüz bir biçimde ortadan kaldırılamaz. Çeşitli uzmanlar tarafından rutin olarak kontrol edilen çocuklar FAS’ın getirdiği belirtileri önemli ölçüde aşabilirler.

Fetal Alkol Sendromlu Bir Çocuğa Ne İyi Gelir?

Fetal alkol embriyopatisi olan çocuklara yardımcı olmak için şu bilgiler akılda tutulabilir:

• Tutarlı davranışlar sergileyen ve çocuğuna sevgi gösteren ebeveynler çocuğun içinde bulunduğu durumu epey hafifletebilir.
• FAS’lı çocuklar düzenlerine düşkün olurlar. Çocuğun odasında dekorasyon değişikliği yapmak, sık sık başka yerlere taşınmak ve çocuğun günlük rutinini değiştirmek çok doğru olmayacaktır.
• Şiddete ve istismara maruz kalan FAS’lı çocuklar aynı davranışları ileride gösterebilirler.
• Olumsuz duyguları tetikleyen şeylerden bu çocuklar uzak tutulmalıdır. Onların neşesini yerine getirecek aktivitelere yönelmek doğru olur.
• Çocukların kaygıları rasyonel gerekçeler öne sürülerek giderilmeye çalışılmalıdır. Her şeyin sadece ebeveynler söyledi diye daha iyiye gideceğine inanmak çoğu zaman zordur. Mantıklı nedenler öne sürülerek pek çok durum çocuklara izah edilebilir.
• Gerekli durumlarda bir pedagog da sürece dahil edilebilir. Ortopedagoji üzerinde uzmanlaşmış bir pedagog faydalı olabilir.
• FAS her ne denli ilaçla tedavi edilmese bile çocukların duygu durumları çeşitli ilaçlar kullanılarak kontrol altına alınabilir.

Ortopedagoji Nedir?

Ortopedagoji davranışlarında bozukluk bulunan çocuk ve ergenlerle ilgilenen ve pedagojinin alt dallarından biri olan çalışma sahasıdır. Lisans eğitimini pedagoji üzerine almış olan kişiler davranış bozuklukları hakkında daha derin bir eğitim alarak bu konuda uzman olabilirler. Söz konusu birey olduğunda bazı davranışlar normal kabul edilirken bazıları da anormal olarak addedilir. Buradaki normallikten kasıt toplumlara ve zamana göre değişim gösterebilir. Ancak çocukların çeşitli hastalıklar nedeniyle anormal tavırlar sergilemesi evrensel bir durumdur. Pedagojinin diğer dalları hakkında bilgili olan bir pedagog FAS’lı bir çocuğun gelişiminde kilit bir faktör oynayabilir. Çocuğun sosyal yaşama adapte olmasını kolaylaştırabilir ve sendromun belirtilerini önemli ölçüde hafifletebilir.

Fetal Alkol Sendromlu Çocuklar Hangi İlaçları Kullanabilir?

Fetal alkol sendromlu çocuklar için ilaç tavsiyeleri şu şekilde olabilir:

• Antidepresanlar faydalı olabilir. Böylelikle üzüntü ve olumsuz duygu durumları belli ölçüde ortadan kaldırılabilir.
• Nöroleptikler şiddet eğilimi gösteren kişiler üzerinde etkili olabilmektedir. Bu ilaçlar aynı zamanda kaygı bozukluğuna da iyi gelebilir.
• Anksiyete epey ileri bir aşamada gözleniyorsa bu durum için geliştirilmiş ilaçlardan faydalanmak doğru olabilir.

Bahsi geçen ilaçları çoğu epey etkili ilaçlardır ve bu nedenden ötürü sadece reçete ile kullanılmalıdır. Hekimler FAS’lı kişilerin yaşlarına göre çeşitli ilaçları uygun görebilirler. Hekim onayı olmadan ilaç kullanmak durumu epey vahim noktalara taşıyabilir.

Antidepresan Nedir?

Antidepresan ilaçlar aşağıdaki durumlarda kullanılan bir çeşit ilaçtır:

• Obsesif kompulsif bozukluğu bulunan kişiler
• Anksiyete problemi yaşayanlar (Fetal alkol sendromu bu sınıfa girebilir.)
• Travma sonrası stres bozukluğundan muzdarip olanlar
• Kronik ağrılara sahip kişiler

Antidepresan olarak addedilen ilaçlar beyindeki çeşitli kimyasal maddelerin oranını değiştirir. Değişen bu oranlar sayesinde kişilerin duygu durumları iyi yönde seyretmeye başlar. Ağrı kesici vasfı olduğu için sadece mental sorunlarda değil fizyolojik sorunlarda da kullanılabilir. Antidepresan kullanımını gerektiren durumlar günümüzde sıklıkla görülmektedir. Bu nedenden ötürü pek çok kişi hayatının bir noktasında bu ilaçları kullanır. Söz konusu mental sağlık olduğunda antidepresanlar başlı başına bir çözüm sunamaz. Psikoterapi bu görevi üstlenir ve bunu uzun bir zaman aralığında yapar. Antidepresanların amacı psikoterapi sürecinin daha yumuşak bir biçimde atlatılmasını sağlamaktır.

Nöroleptik İlaçlar Nedir?

Nöroleptik ilaçlar çeşitli psikiyatri vakalarını sakinleştirmek için kullanılan ilaçlardır. Bazı kaynaklarda antipsikotik ilaç olarak da geçmektedir. İlaçların temel işlevi kişileri daha sakin ve dengeli bir duygu durumuna sokmaktır. İlaçların kullanıldığı durumlar şu şekilde sıralanabilir:

• Şizofreni
• Beyin hasarları
• Mani
• Toksik delirium
• Depresyon
• İleri derece anksiyete bozukluğu

FAS teşhisi konmuş kişiler epey kaygılı bir ruh haline bürünebilirler. Bu kişiler şayet gerekli bir biçimde muamele görmezse hareketlerini kontrol etmekte zorlanabilir. Antipsikotik ilaçlar bu noktada devreye girmektedir.

Fetal Alkol Sendromu Nasıl Önlenir?

Fetal alkol sendromunu önlemek için yapılması gereken yegane şey alkol tüketmemektir. Türkiye’de aile planlama alışkanlığı yeni yeni artış gösterdiği için pek çok kişi alkolün hamilelik üzerindeki etkisi konusunda yeterince bilinçli değildir. Biyolojik yollardan çocuk sahibi olmak isteyen kişiler çocuk sahibi olmaya karar vermeden evvel alkol tüketimini bırakmalıdırlar. Böylece anneler fetal alkol sendromu riskini ortadan kaldırmış olurlar. Söz konusu bir çocuk dünyaya getirmek olduğunda pek çok önlemi sadece kadınların alması gerektiğine dair çeşitli inanışlar vardır. Kadınların beslenmelerine ve alışkanlıklarına dikkat etmesi gerektiği doğrudur lakin baba adaylarının bu dikkati göstermekten muaf olduğu söylenemez. Haddinden fazla alkol tüketimi sperm kalitesini direkt olarak değiştirir. Kalitedeki bu düşüş sperm hücrelerinin yumurtalıkla buluşma ihtimalini azaltabilir ve çocuk sağlığını olumsuz yönde etkiler. Biyolojik yollardan çocuk sahibi olacak bir erkeğin cinsel birleşmelerden haftalar önce alkol tüketimini azaltması tavsiye edilmektedir.